KİRALARI DÜŞÜRMEYİ HEDEFLEYEN ‘YENİ KONUT MODELİ’
GAYRİMENKUL Yatırımcıları Derneği (GYODER) kamu-özel iş birliğinde geliştirdiği ‘Yeni Konut Modeli’ni tanıttı. Arsa maliyetini ortadan kaldıran model için GYODER Lideri Mehmet Kalyoncu, “Konut geliştirme maliyetlerinin yüzde 50’si arsa. Biz maliyeti yarıya düşürdüğümüz vakit aslında kiraları da önemli manada düşürmenin yolunu açıyoruz” dedi.
Tüm dünyanın gündeminde olan barınma sıkıntısına tahlil bulabilmek için GYODER tarafından geliştirilen, arsa maliyetini ortadan kaldıran ve kamu özel iş birliği içerisinde hayata geçmesi planlanan ‘GYODER Yeni Konut Modeli’nin tanıtımı yapıldı. Atatürk Kültür Merkezi’nde düzenlenen lansmana GYODER Lideri Mehmet Kalyoncu, GYODER Lider Yardımcıları Neşecan Alımlı, Sertaç Karaağaoğlu, Cem Yılmaz, GYODER İcra Konseyi Üyeleri Prof. Dr. Ali Hepşen ve Doç. Dr. Serhat Başdoğan ile KÖİ Araştırma Merkezi Lideri Dr. Eyüp Vural Aydın katıldı. Türkiye’de erişilebilir kiralık konut sağlamak maksadıyla 1 buçuk yıl evvel ‘Erişilebilir Konut Komitesi’ kurduklarını söyleyen Mehmet Kalyoncu, ana vizyonlarının 4T yani “Teknoloji”, “Tasarım”, “Tabiat” ve “Toplum” olduğunu söyledi.
Kamu kuruluşlarının, lokal idarelerin yahut gibisi kurumların elindeki yerler, muhakkak bir periyotta Kamu-Özel İş birliği Tekniği ile kıymetlendirilerek, bir kira tarifesiyle belirli üst limitler konularak on binlerce düşük kiralı konut üretimi hedefleniyor. Arsa maliyetini ortadan kaldıran model ile uzun devirli kiracılık da mümkün olacak. Hızlanması gereken kentsel dönüşümün de önü açılacak.
ARSA MALİYETİ KONUT GELİŞTİRMEDE SIFIRLANIYOR Tanıtımın akabinde açıklamalarda bulunan Mehmet Kalyoncu, “Ülkemizde son periyotlarda çok kıymetli bir problem olan konut kiraları sıkıntısına özel kesim olarak vicdani bir bakış açısıyla, toplumsal olarak yaklaşarak bir tahlil önerisi geliştirdik GYODER Yeni Konut Modeli olarak isimlendirdiğimiz bu modelimizde kiraların daha düşük bir biçimde olduğu konutları nasıl üretirizle ilgili bir model ortaya koyuyoruz. Bunun özel dal dinamiklerine uygun, finanse edilebilir, mevzuatlara da uygun ve günün sonunda halkımızın sorununu çözen bir model olmasını umut ediyoruz. Modelin baz aldığı bir fikir var ve bu fikir yerin maliyet olarak konut geliştirmede artık sıfırlanması. Konut geliştirme maliyetlerinin yüzde 50’si arsa. Biz maliyeti yarıya düşürdüğümüz vakit aslında kiraları da önemli manada düşürmenin yolunu açıyoruz” dedi.
KENTSEL DÖNÜŞÜMÜ DE HIZLANDIRACAK Kalyoncu, “Bunun finansman tarafında vakte yayılı bir finansman ortaya koyabilmek. Uzun vadeli bir finansman oluşturabilmek. Satmaya yönelik konut yaparsanız siz 3 ila 5 yıl içinde o işi bitirmeniz gerekir. Bunu biz 10 yıllara, 15 yıllara uzatabilirsek bu sefer buradaki finansal yükü, diyelim ki bin konut üretiliyor. Bunun 1 yılda karşılanması senede bin konutluk maliyet oluştururken, 10 yıla bölersek 100 konutluk bir maliyete düşer. Bu sefer tıpkı bütçeyle 10 kat mevzu üretebiliriz. Bunun regülasyonuyla ilgili de hakikaten bu yüzde 50’lik arsa maliyetinin çıkmasıyla birlikte yatırım, üretim maliyetinin düşmesinin ucuz bir kira sayısına bağlanmasının da kurgusunu aslında Türkiye’de yıllarca uygulanmış kamu özel iş birliği modeliyle mümkün olduğunu ortaya koyduk. Bilhassa İstanbul’da kentsel dönüşümün çok acil bir muhtaçlık olarak bizi beklediği gerçeğini de düşünürsek, ki kentsel dönüşümün de aslında rezerv kiralık konut stokuyla süratli bir formda hareket edebileceğini biliyoruz. O açıdan süratlice kiralık konutların olması aslında kentsel dönüşümü hızlandıracak ve sarsıntıya daha hazır bir İstanbul olmasını sağlayacak. Hem kentsel dönüşüm için stok oluştururuz, hem de kiraları düşürürüz” tabirlerini kullandı.
HANE GELİRİNİN YÜZDE 30 BANTLARINDA KİRA SAYISI
Kalyoncu, “Kamu kuruluşları, belediyeler, lokal idareler, kamu iktisadi teşekkülleri olabilir. Bu kuruluşların bu modele uygun bir yeri olduğu noktada bunun ucuz kiralık konut üretmek için tasarrufta bulunulmasıyla ilgili bir yol haritası paylaşıyoruz. Bu yıl sonuna kadar umarız en azından yeri aşikâr ve önümüzdeki sene itibariyle üretimin başladığı bir takvimi hedefliyoruz. GYODER Yeni Konut Modeli’nde devlet düzenleyici ve kural koyucu. Kiracıyla kiraya veren ortasındaki bağlantıyı fakat şöyle tanzim edebiliyor. Bu çeşit erişilebilir kiralık konutlar şu şu şu kritere haiz bireyler için üretilebilir. Onun dışında kiracının kirasını ödemesi yahut kiraya verenin kirasını toplamasıyla ilgili bir müdahalesinin biz olması gerektiğini düşünmüyoruz. Özgür piyasa dinamiklerince yaşayan bir sürdürülebilir sistem olması gerektiğini düşünüyoruz. Erişilebilir kiralar olduğu için kiracılık hakkının kimsenin kaybetmek istemeyeceğini düşünüyoruz o yüzden kira ödemenin aksatılmasını mümkün görmüyoruz. Hane halkı gelirinin yüzde 30 yüzde 40 bantlarında bir kira sayısı tespit edildiği için esasen ödenebilir kira olduğundan bir tahsilat riskinin olduğunu düşünmüyoruz. Bu yüzde 30 yüzde 40 şu açıdan da kıymetli. Kentsel refah düzeyiyle birlikte toplumsal refah düzeyini yükseltmenin bir metodu aslında. Yüzde 30’a indiğinde kiraya ayrılan bütçe geriye kalan bir yüzde 20, yüzde 30 boşa çıkıyor. Bu boşluğu çocuğunun eğitimi için, kendi muhtaçlıkları için, kültür sanat için, tatil için, hayat standardını yükseltecek diğer ögeler içi harcayabilir hale geliyor halkımız. Yeni konut modeli zelzele riski yüksek olan İstanbul bölgeleri aşikâr. Avrupa yahut Anadolu yakasında güneye yakın yerler. Oradaki kentsel dönüşüm rezerv konut gereksinimini çözecek bir öge olabilir. O yüzden oralara yakın emlak olursa bunun toplumsal tesiri çok daha yüksek olur. Oradaki yerlerin bir envanterinin çıkarılması, bu envantere nazaran orada arsa sahipliği durumunun belirlenmesi, o kurumlarla irtibata geçmek üzere bir adım atabiliriz. Bunun dışında o arsa sahipleri de bu modeli kullanmak istemekle ilgili bir inisiyatifte bulunurlarsa derneğimizle bir iş birliği yapabilirler” diye konuştu.
– Karaköse