Christopher Nolan’ın Son Sineması: Oppenheimer

Christopher Nolan‘ın son sineması atom bombasının mucidi Robert Oppenheimer‘ın hikayesini anlatıyor. BBC Kültür Departmanı Sinema Kulübü’nden Caryn James, bunun Nolan’ın çektiği en olgun ve en yaratıcı sinema olabileceğini söylüyor.

Oppenheimer boyunca daima alevler ekranı dolduruyor, o denli ki vakit zaman güya bin tane volkan bizi içine çekip yutacakmış üzere.

Ama Christopher Nolan’ın atom bombasını yaratan ve hayatının geri kalanında bunun ölümcül sonuçlarıyla yüzleşmeye çalışan bilim adamının hikayesini anlattığı muteşem sinemasındaki tek ateşli imajlar bunlardan ibaret değil.

Kimi vakit boş bir karanlığın içinde çemberler yarışıyor, kimi vakit turuncu ışık hüzmeleri beliriyor. Oppenheimer‘ın başının içindeki endişeler ya da denklemler bu türlü betimleniyor.

Bu üzere imgelerin orta ara yer aldığı sinemada hiçbir an sağlam bir hikayenin ya da olay örgüsünün dışına çıkılmıyor, ancak bu üzere imajlar sinemanın ne derece yaratıcı olduğunu ve kendinden emin bir yerde ilerlediğini gösteriyor.

Oppenheimer, Nolan’ın olgunluk periyodu sineması. Batman Kara Şövalye üçlemesindeki göz alan aksiyon sekansları ile 20 yılı aşkın mühlet evvel çektiği Memento (Akıl Defteri), akabinde Inception (Başlangıç) ya da Tenet’teki akıl oyunları bu sinemada harmanlanmış üzere.

Buz mavisi gözleriyle sinemaya damgasını vuran Cillian Murphy, karizmatik lakin tıpkı vakitte ürpertici bir karakter olan Robert Oppenheimer‘ı eksiksiz bir sadelikle canlandırıyor.

Film bizi Oppenheimer‘ın Avrupa’daki öğrencilik yıllarından 1930’larda Kaliforniya’da profesörlük yaptığı periyoda, akabinde devlet sırrı olarak tutulan Manhattan Projesi günlerine götürüyor.

Manhattan Projesi kapsamında Oppenheimer ve grubu İkinci Dünya Savaşı’nı sona erdirmek maksadıyla New Mexico’nun Los Alamos bölgesinde son hız nükleer silah geliştirmeye çalışıyorlar.

Cillian Murphy, Oppenheimer karakterinin donuk göründüğü anlarda dahi seyirciyi yalnız bırakmıyor.

Nolan’ın sineması Kai Bird ve Martin J Sherwin’in kaleme aldığı “American Prometheus: The Triumph and Tragedy of J Robert Oppenheimer” isimli biyografi kitabını temel alıyor.

Tam da bu kitabın isminin hakkını verircesine çağdaş dünyanın şekillenmesinde rol oynayan ve Washington’daki siyaset oyunlarının kurbanı olan bir Amerikan kahramanının trajik hikayesi resmediliyor.

Film Oppenheimer ile Robert Downey Jr’ın canlandırdığı ABD Atomik Güç Komitesi’nin eski lideri Lewis Strauss ortasındaki hasımlığın etrafında dönüyor.

Nolan’ın sinemasının senaryosu 1950’lerdeki iki başka hükümet soruşturmasına girip çıktıkça gergin bir mahkeme sineması atmosferi yaratırken, uzun geri dönüşlerle Oppenheimer’ın hayatından kesitler de sunuyor.

1950’lerde Oppenheimer bir yandan bir ulusal kahraman olarak görülürken öbür yandan komünist bir tehdit oluşturduğu istikametindeki uydurma tehditler nedeniyle güvenlik yetkilerinin sonlandırılıp sonlandırılmaması tartışılıyor.

Filmin büyük kısmı Oppenheimer’in bakış açısından, renkli ve geniş ekran formatına rağmen yakınlık hissi veren bir dizaynla anlatılıyor.

Kasıtlı olarak klostrofobik bir his vermesi amaçlanan siyah beyaz kısımlarda ise Lewis Strauss’un bakış açısı aktarılıyor.

Straus’un Ticaret Bakanı olarak atanmasını oylayan ABD Senato Komitesi’ndeki imajları bir halde Nolan’ın Memento (Akıl Defteri) sinemasını çağrıştırıyor. Çünkü burada da kıssanın başta göründüğü üzere olmadığını anlıyorsunuz.

Kronolojinin kesim parça sunulması tesirli bir formda birinci sahnelere gölgesini düşüren bir kıyamet hissi yaratıyor.

Christopher Nolan bu sinemada dürüstçe konuşabileceğine inanan, ABD Lideri Truman’a nükleer silah yarışının önlenmesi davetinde bulunan bir adamın öyküsünü anlatıyor.

Ama Oppenheimer tıpkı vakitte Hiroşima’ya atom bombasının atılmasının da gerekli olduğunu düşünüyordu. Çünkü “bir sefer kullanıldığında nükleer savaş artık düşünülebilir bir şey olmaktan çıkacak” idi.

Ama kendisi nükleer savaşı düşünmeyi bırakamadı.

Hiroşima’dan sonra Oppenheimer’ın zihninden geçenleri daha çok görüyoruz. Bu imajlardan birinde derisi soyulan genç bir bayanın fotoğrafının negatifi de var.

Bu ilham verici sinemanın de gösterdiği üzere Oppenheimer’ın en büyük trajedisi kuşkusuz gelecek jenerasyonları kendi icadından koruyamamasıydı.